Oznakowanie i informacje dla użytkowników o cyberbezpieczeństwie wyrobów medycznych
Sytance · Zaktualizowano
Oznakowanie i informacje dla użytkownika dotyczące cyberbezpieczeństwa wyrobu medycznego wyjaśniają warunki bezpieczeństwa potrzebne do bezpiecznego i skutecznego użytkowania wyrobu. Przekładają środki kontroli ryzyka, założenia dotyczące środowiska działania, ścieżki aktualizacji i podział obowiązków na informacje, na podstawie których mogą działać użytkownicy i organizacje udzielające świadczeń zdrowotnych.
Informacje dla użytkownika jako środek kontroli ryzyka
FDA traktuje przejrzystość w zakresie cyberbezpieczeństwa jako element bezpiecznego i skutecznego użytkowania wyrobów oraz ich integracji. W zależności od zamierzonego użytkownika i rodzaju informacji mogą one znaleźć się w oznakowaniu wyrobu, instrukcjach operatora, przewodnikach dla administratora, dokumentacji bezpieczeństwa dla klientów, MDS2, portalach internetowych lub innych kontrolowanych kanałach.
Dokumentacja UE MDR i IVDR ma odmienną strukturę prawną. Producent musi określić minimalne wymagania sprzętowe, charakterystyki sieci IT i środki bezpieczeństwa IT potrzebne do działania oprogramowania zgodnie z przeznaczeniem. MDCG 2019-16 wyjaśnia następnie, jak te informacje wiążą się z zamierzonym środowiskiem działania, bezpieczną konfiguracją, poprawkami, informacjami dla administratora i obowiązkami podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.
W przypadku wyrobów zawierających oprogramowanie lub oprogramowania stanowiącego wyrób oprogramowanie należy rozwijać i wytwarzać zgodnie z aktualnym stanem wiedzy technicznej, z uwzględnieniem zasad cyklu życia oprogramowania, zarządzania ryzykiem, w tym bezpieczeństwem informacji, weryfikacji i walidacji.
Rozporządzenie (UE) 2017/745, załącznik I, pkt 17.2 (oryginał angielski)
Treść oznakowania FDA
Aktualne wytyczne FDA dotyczące etapu przedrynkowego wymieniają przykładowe informacje o bezpieczeństwie, które mogą pomóc użytkownikom zarządzać ryzykiem cyberbezpieczeństwa. Odpowiedni poziom szczegółowości zależy od odbiorców. Instrukcje dla pacjenta nie powinny przypominać przewodnika utwardzania sieci szpitalnej, a przewodnik dla administratora nie powinien ukrywać szczegółów operacyjnych za ogólnymi ostrzeżeniami dotyczącymi bezpieczeństwa.
Informacje dla użytkownika mogą obejmować zalecane środki kontroli cyberbezpieczeństwa dla zamierzonego środowiska użytkowania, schematy wspierające bezpieczne wdrożenie, wymagania sieciowe, obsługiwane interfejsy szyfrowania oraz instrukcje reagowania na podatność lub incydent związany z cyberbezpieczeństwem.
FDA oczekuje przydatnych informacji o portach sieciowych i innych interfejsach, które odbierają lub wysyłają dane, w tym — gdy ma to znaczenie dla bezpiecznego użytkowania — o funkcji portu, kierunku komunikacji i zatwierdzonych docelowych punktach końcowych.
Informacje dla użytkownika powinny wyjaśniać bezpieczną konfigurację dostarczonych wyrobów, zmiany konfigurowane przez użytkownika i zmiany, które mogą zwiększyć ryzyko bezpieczeństwa. Przykłady obejmują reguły zapory, listy dozwolone i blokowane, parametry rejestrowania, ustawienia bezpieczeństwa fizycznego i resetowanie danych uwierzytelniających.
Oznakowanie może wyjaśniać zachowanie w razie zdarzenia bezpieczeństwa, lokalizację i format dzienników, procedury tworzenia kopii zapasowych i odtwarzania, odzyskiwanie konfiguracji oraz ogólne funkcje chroniące krytyczne działanie w warunkach anomalii.
Informacje dla użytkownika w UE
Dokumentacja UE powinna powiązać informacje dla użytkownika z załącznikiem I do MDR lub IVDR. W przypadku oprogramowania i systemów programowalnych istotne kwestie cyberbezpieczeństwa obejmują aktualny stan wiedzy technicznej, zarządzanie ryzykiem, bezpieczeństwo informacji, weryfikację, walidację, czynniki związane z platformami mobilnymi, minimalne wymagania IT i ochronę przed nieuprawnionym dostępem.
- Minimalne wymagania sprzętowe i wymagania dotyczące stacji roboczej przy zamierzonym użytkowaniu.
- Charakterystyki sieci IT, w tym segmentacja, ścieżki komunikacji, kompatybilne usługi i obsługiwane protokoły.
- Środki bezpieczeństwa IT, takie jak kontrola dostępu, wymagania dotyczące ochrony przed złośliwym oprogramowaniem, reguły zapory, założenia dotyczące stosowania poprawek, rejestrowanie zdarzeń i kopie zapasowe.
- Ograniczenia kompatybilności dotyczące podłączonych wyrobów, platform mobilnych, usług chmurowych, przeglądarek, systemów operacyjnych i narzędzi bezpieczeństwa.
- Ryzyko związane z użytkowaniem poza zamierzonym środowiskiem działania.
MDCG 2019-16 uznaje również, że niektóre szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa mogą znajdować się poza instrukcją użytkowania (IFU), na przykład w instrukcjach dla administratora, podręcznikach operacyjnych bezpieczeństwa, dokumentacji w stylu MDS2 lub przewodnikach instalacyjnych. Informacje te nadal muszą podlegać kontroli, być aktualne i zgodne z dokumentacją techniczną.
Komunikowanie informacji o aktualizacjach i poprawkach
Informacje o aktualizacjach muszą być praktyczne jeszcze przed pojawieniem się podatności. FDA oczekuje informacji dla użytkowników o oprogramowaniu i oprogramowaniu układowym zatwierdzonym przez producenta, sposobie sprawdzenia dostępności aktualizacji, wsparciu i zakończeniu cyklu życia oraz sposobie przekazywania lub komunikowania ryzyka po zakończeniu wsparcia. Wyroby cybernetyczne objęte sekcją 524B wymagają również planów dotyczących podatności, aktualizacji i poprawek po wprowadzeniu do obrotu.
Zweryfikowana ścieżka aktualizacji
Komunikaty powinny odpowiadać zwalidowanemu procesowi aktualizacji, w tym kontrolom autentyczności, krokom wdrożenia, ograniczeniom przywracania poprzedniej wersji i oczekiwaniom dotyczącym odzyskiwania działania.
Ograniczenia operacyjne
Informacje dla użytkownika powinny wyjaśniać przestoje, kompatybilność, wymaganą infrastrukturę, działania użytkownika i środki kompensujące w sytuacji, gdy nie można niezwłocznie zastosować poprawek.
Źródła
- FDA, Cybersecurity in Medical Devices: Quality Management System Considerations and Content of Premarket Submissions, ostateczne wytyczne, luty 2026 r.
- EUR-Lex, rozporządzenie (UE) 2017/745 w sprawie wyrobów medycznych
- EUR-Lex, rozporządzenie (UE) 2017/746 w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro
- Komisja Europejska, MDCG 2019-16, Wytyczne dotyczące cyberbezpieczeństwa wyrobów medycznych